Bamwe mu bagore bavuga ko baharitswe n’abagabo babo nyuma y’impinduka bagize mu gihe cyo gucura, zirimo kumagara kw’igitsina no kugabanuka k’ubushake bwo gukora imibonano mpuzabitsina. Abagabo bamwe na bo bavuga ko kutamenya izo mpinduka byabateye amakenga, bigira ingaruka ku mibanire yabo.
Gaston, izina ryahinduwe kugira ngo arindwe umwirondoro, atuye mu kagari ka Kabagesera, umurenge wa Runda, mu karere ka Kamonyi. Avuga ko impinduka yabonye mu mibonano mpuzabitsina hagati ye n’umugore we zamuteye gukeka ko hari ikindi kibazo mu mubano wabo.
Agira ati: “Natunguwe no kubona umugore wange ahindagurika mu buriri. Byatumye nibaza ko hari ahandi aba yavuye. Namuhaye rugari, nishakira undi uzajya unkemurira ibibazo.”
Ubuhamya bwe bugaragaza uko kutamenya impamvu z’impinduka mu buzima bw’imyororokere bishobora gutuma abashakanye bagira amakenga aho kuganira no gushaka ibisobanuro. Icyakora, ntibihagije kwemeza ko impinduka yabonye zatewe no gucura.
Mu bandi baganiriye n’Ikinyamakuru Indatwa harimo Victor Ngarambe ukora umwuga w’ubwubatsi na Mukashema Valerie umwarimukazi, amazina yahinduwe, bo mu karere ka Kamonyi. Amakuru yatanzwe agaragaza ko batandukanye, umugabo akaza gushaka undi mugore. Ubumenyi buke ku mpinduka mu buzima bw’imyororokere bwagaragajwe nk’imwe mu ngingo zagize uruhare mu bibazo byabo, nubwo budakwiye gufatwa nk’impamvu yonyine yemejwe yo gusenyuka kw’urugo rwabo.
Mu karere ka Musanze, abagore babiri na bo babwiye umunyamakuru ko baharitswe n’abagabo babo nyuma y’impinduka zabaye mu mibanire yabo, cyane cyane mu buzima bw’imibonano mpuzabitsina. Basabye ko imyirondoro yabo ihishwa.

Gucura ni iki, kandi bigira izihe ngaruka?
Gucura ni icyiciro gisanzwe cy’ubuzima bw’umugore, gisobanurwa no kumara amezi 12 akurikirana atabona imihango, iyo nta yindi mpamvu y’ubuvuzi ibisobanura. Ku bagore benshi bibaho hagati y’imyaka 45 na 55.
Kugabanuka kw’imisemburo, cyane cyane estrogen, bishobora gutera gushyuha cyane mu mubiri, kubira ibyuya nijoro, kubura ibitotsi, guhindagurika kw’amarangamutima no kumagara kw’igitsina. Ibi bishobora gutuma imibonano mpuzabitsina ibabaza cyangwa ubushake bwayo bukagabanuka, ariko ntibibaho ku bagore bose.
Iyo abashakanye badafite amakuru ahagije, bashobora gusobanura nabi izo mpinduka, bikongera kutizerana n’amakimbirane. Icyakora, gucura ubwabyo si indwara kandi ntibisobanura ko buri rugo rugomba kugira ibibazo.
Revocathe Girimpundu, umukozi mu muryango Rwanda Women Doctors for Reproductive Justice (RWDFRJ), avuga ko ibimenyetso bijyana no gucura, birimo kubura ibitotsi no kubira ibyuya nijoro, bishobora gutera umunaniro n’ingaruka ku buzima bwa buri munsi.
Agira ati: “Ubumenyi buke mu bashakanye, mu gihe umugore yageze mu gihe cyo gucura, bushobora kuvamo amakimbirane kuko hari abagabo batihanganira impinduka ziba zabaye ku mugore.”
Asaba abashakanye kuganira no gushaka ibisubizo bafatanyije aho gufata imyanzuro bashingiye ku gukeka.
Muhorakeye Vestine, impuguke mu buzima bw’imyororokere mu Rwanda, na we asaba abagore bahura n’impinduka zibabangamira kugana ibigo nderabuzima cyangwa abaganga b’inzobere kugira ngo bahabwe inama n’ubufasha bukwiye. Vestine yagize ati “Uburinganire busaba kubahana kandi Ubumenyi n’ubufatanye ni ingenzi”
Dr. Uwimana, wavuzwe nk’umukozi mu Kigo cy’Igihugu gishinzwe Ubuzima (RBC), na we agaragaza ko ibimenyetso birimo kumagara kw’igitsina, kubura ibitotsi, umunaniro no guhindagurika kw’amarangamutima bishobora gukenera ubufasha bw’abaganga. Ibi bimenyetso ntibiba ku bagore bose, kandi bishobora no kugira izindi mpamvu, bityo kwisuzumisha bikaba ingenzi iyo bibangamira imibereho.
Iki kibazo kigaragaza ko impinduka z’umubiri w’umugore zishobora guhinduka intandaro yo kumushinja cyangwa kumutesha agaciro, cyane cyane iyo abashakanye badafite ubumenyi n’uburyo bwo kuganira ku buzima bw’imyororokere.
Uburinganire busaba ko umugore n’umugabo bahabwa agaciro kangana, bakubahana kandi bagafatanya gushaka ibisubizo. Kuganira ntibivuze ko umugore agomba guhatirwa gukora imibonano mpuzabitsina atabishaka cyangwa yihanganira ububabare.
Nubwo ubuhamya bw’abantu batanu baganiriye n’ikinyamakuru butahagarariye ingo zose zo mu Rwanda, bugaragaza ko hakenewe ubukangurambaga ku gucura, ubuzima bw’imyororokere n’uburinganire mu muryango.
Gucura si iherezo ry’urukundo cyangwa agaciro k’umugore. Amakuru yizewe, kuganira mu bwubahane no kwitabaza abaganga igihe bikenewe bishobora gufasha abashakanye guhangana n’impinduka z’iki cyiciro cy’ubuzima, bubaka umubano ushingiye ku bwumvikane no gufashanya.
Jean Elysee Byiringiro | Indatwa.rw
